Circulief en leed | Bram Vermeer: ‘In gesprek met WaardeRing-partners kom je steeds op nieuwe circulaire en inclusieve ideeën’

Bram Vermeer is stagebegeleider op TalentStad Praktijkonderwijs en sinds twee jaar één van de drie coördinatoren van arbeidstrainingscentrum TIB (Thorbecke en TalentStad (pro en vmbo), de Twijn en de Ambelt (vso) en de Sluis (sbo) in bedrijf). Per dag zijn er ongeveer twintig leerlingen op de verschillende afdelingen in het arbeidstrainingscentrum aanwezig. TIB vormt een centraal punt voor WaardeRing. De ‘Rondjes WaardeRing’ starten daar met een lunch en een presentatie. Er worden meubels gepimpt en in samenwerking met dagbestedingsorganisaties Frion, Philadelphia en Paperclip materialen zoals cd’s, dvd’s, ordners en fotolijstjes gesorteerd en gedemonteerd en poetsdoeken uit afgedankt textiel geknipt. Klokken veranderen in vogelkastjes, piano’s in vitrines en tafelpoten in kandelaars. En eenmaal per maand organiseert TIB een Repair Café. ‘In nauwe samenwerking met alle enthousiaste collega’s en WaardeRing-partners kom je in de circulaire wereld steeds op nieuwe ideeën’, aldus Bram. Hij deelt circulief en leed.

Hoe kwam je in aanraking met circulariteit en inclusiviteit?
‘Circulariteit begon eigenlijk gewoon thuis, met het scheiden van afval. En ik had altijd al veel respect voor mensen als Boyan Slat, die de machine heeft ontwikkeld om plastic uit de zee te halen. Ik vind het geweldig dat een jongen van zestien daarmee aan de slag gaat. En toen ik hier twee jaar geleden als coördinator begon zag ik wat je allemaal nog meer kunt doen: afgedankte spullen en materialen hebben veel meer waarde dan je denkt. Daar ben ik samen met leerlingen en collega’s mee aan de slag gegaan. Mijn passie voor inclusiviteit is begonnen toen ik 22 jaar geleden in het praktijkonderwijs belandde. Daar werk je met leerlingen die zoveel meer moeten doen om hetzelfde te bereiken. Zoals een oud-collega het ooit uitlegde: als ik aan jou vraag of je koffie wil zetten, dan doe jij dat in een handomdraai. Maar wij moeten onze leerlingen misschien wel in tien stappen vertellen hoe het werkt: pak de kan, doe er zoveel water in tot dat streepje, giet het in het reservoir, doe er een filterzakje in, zet de kan er weer onder… Voor ons is het vanzelfsprekend, voor hen is het zoveel ingewikkelder. Ik wil die leerlingen daarbij helpen, laten zien dat ze ook talenten hebben en er op hun eigen manier toe doen.’

Wat was het eerste dat je aanpakte?
‘Het eerste wat ik hier heb gedaan, is iedereen mee verantwoordelijk gemaakt. We hebben nu wekelijks overleg met zijn drieën: Frank Kerkdijk van de Twijn, Karlijn de Koning van Thorbecke en ik vanuit Talentstad. Iedereen pakt zijn eigen rol die het beste bij hem past. Ik denk dat dat heel goed werkt.’

Waar zijn jullie nu mee bezig?
‘Van alles! We sorteren en demonteren allerlei materialen zoals cd’s en dvd’s, daarvan worden kaarsenhoudertjes gemaakt. Van oude riemen maken we boekenplankhouders. We pimpen meubels en we transformeren klokken en piano’s. Eén gaat er als vitrine naar de winkel van Waarde, een ander gaat samen met drie kasten naar Roestug, ook een WaardeRing-partner. Daarnaast krijgt ons Repair Cafe steeds meer vorm. We hebben inmiddels een pool van zeven reparateurs en die vinden het geweldig. Er is ook een naaister bijgekomen, een studente van Cibap die de afgelopen keer continu bezig is geweest. Het loopt gewoon lekker. Verder denk ik na over een circulaire stoel: een metalen geraamte met afgedankte riemen eromheen gebonden. Gewoon eens kijken of dat werkt. Je hebt spullen liggen en dan denk je: wat kun je hier allemaal mee doen?’

Wie of wat inspireert jou het meest?
‘Dat zijn de collega’s en de WaardeRing-partners zoals Marc van den Buijs van Frion, WaardeRing-coördinator Ilse Postma, Wilma Voortman vanuit de kringloop, Mark Oldegarm die nu bij de gemeente werkt. Dat zijn mensen die me inspireren. En dan heb je de overleggen samen met scholen, Windesheim, Cibap, de gemeente, Rova, dagbestedingslocaties. Samen kom je steeds op nieuwe ideeën.’

Waar erger je je aan op dit gebied?
‘De nonchalance en ongeïnteresseerdheid van sommige mensen op het gebied van circulariteit en inclusiviteit. Mensen die denken en doen vanuit het idee dat een ander het maar uit moet zoeken. Maar ik weet ook dat het vaak geen zin heeft om de discussie aan te gaan. Wat volgens mij wel werkt is om met enthousiasme te laten zien hoe het óók kan. Dat doe ik ook met het Repair Café, bezoekers gaan in gesprek met leerlingen, zien wat hier gebeurt, leren repareren en ontdekken hoeveel voldoening het geeft om spullen en materialen een tweede kans te geven, of een derde, of vierde.’

Waarvan bloeit jouw hart op?
‘Van de leerlingen, ze zien opbloeien. Laatst ontmoette ik een oud-leerling die veel moeite had met school. Hij wilde wel, maar het lukte niet. Nu heeft hij een goeie baan in de bouw. Een oud-leerling stuurde me via Facebook een berichtje: hij wilde nog even zeggen dat hij blij was dat ik zoveel geduld met hem had. Die heeft nu een eigen lasbedrijfje en huisje, boompje, beestje. Supermooi toch? Ze hebben niet altijd in de gaten wat ze kunnen bereiken. Wij proberen hen dat te laten zien, ze daarbij te helpen. Ik geef ze wel eens dit voorbeeld: als de directeur van een bedrijf zijn been breekt, draait het bedrijf gewoon door. Maar als jij wegvalt op je werkplek, dan moeten ze iemand anders halen. Net als een klok waar allemaal tandwieltjes in zitten, als er eentje kapot is, staat het hele proces stil. Jij bent een van die tandwieltjes. Dan maak je het beeldend voor ze, en dan snappen ze ook dat ze er echt toe doen.’

Wat is je leukste circulaire oplossing?
‘Ik denk dat dat toch de eerste piano is die we hebben omgebouwd. Collega Mirjam Linde kwam met het idee, en toen hebben we er samen over nagedacht hoe je zo’n oude, valse, niet meer te stemmen piano toch weer kunt gebruiken. Vmbo-stagiaire Jamilla heeft de piano voor de winkel van Waarde gemaakt en een leerling van de Twijn is aan de slag gegaan met de piano voor Roestug. Dat zijn zulke mooie dingen.’

Als je een wet mocht schrijven, hoe zou die dan luiden?
‘Ik denk dat die zou gaan over het gebruik van plastic. Dat wordt te pas en te onpas gebruikt. Komkommers en andere groente die per stuk in plastic verpakt worden, snoepjes per stuk in plastic en dan weer in een klein doosje, die dan weer in een grote zak gaan. Hou daarmee op. Als je dat aanpakt, kun je die plasticberg al wat verminderen. Per jaar wordt er meer plastic geproduceerd dan de mensheid aan gewicht heeft, en dat groeit alleen maar. Ik denk dat dat best anders kan. Ze zeggen dat het moeilijk en duur is, maar plastic opruimen is volgens mij nog duurder.’

Wat is je ultieme circulaire of inclusieve droom?
‘Mijn droom is dat dit concept dat we hier hebben blijft bestaan, en waar mogelijk uitgebreid wordt, misschien wel met andere scholen. En dan het liefst op deze plek, middenin de wijk. Een andere droom is een gecombineerde buitenlandstage voor de leerlingen van alle hier samenwerkende scholen. Ik denk dat ze het geweldig zouden vinden.’

Hoe ken je WaardeRing en wat vind je ervan?
‘Ik kende WaardeRing al voor ik hier begon. Een aantal jaar geleden had ik me aangemeld voor een kennismaking met studenten van Cibap en leerlingen van verschillende scholen om te kijken of we van oude materialen nieuwe dingen konden maken. Maar toen kwam corona en kon dat niet meer. Vervolgens kon ik hier coördinator van TIB worden en zo kwam ik met WaardeRing in contact. Het is een bijzonder netwerk met alle verschillende partners die zijn aangesloten: bedrijven, scholen, instellingen, gemeentes, kringloop. Die samenwerking is gewoon heel goed en waardevol. Ik vind dat WaardeRing een heel belangrijke functie heeft, ja.’

Heb je een circulaire of inclusieve tip?
‘Kom eens kijken bij het Repair Cafe! Ook al heb je niks te repareren: kom maar eens ervaren wat het is. De leerlingen hebben de thee en koffie met taart klaarstaan. En als je dat leuk vindt, kun je ook een rondleiding krijgen door de school om te zien wat wij hier allemaal doen op het gebied van duurzaamheid en inclusie. Het volgende Repair Café is op 26 maart, iedereen is welkom! Sleedoornstraat 1 in Zwolle, van 13.00 tot 15.30 uur.’

Op de hoogte blijven van het laatste circulaire WaardeRing-nieuws?

Meld je aan om elke maand de WaardeWijzer te ontvangen: