Circulief en leed | André de Jonge: ‘Eerst was ik sceptisch, nu zie ik overal mogelijkheden’

Even voorstellen:
‘Ik ben André de Jonge (53), en werk inmiddels 26 jaar bij ROVA. Ooit begon ik als medewerker acceptatie op locatie Bovenveld in Rheezerveen en van daaruit ben ik doorgegroeid. Vijf jaar geleden werd ik Teamleider Logistiek. In mijn functie ben ik verantwoordelijk voor alle milieubrengstations in de regio IJssel-Vecht, de GRIP-voertuigen en de kolkenreiniging in diverse gemeenten. Daarnaast bewaak ik voor het grootste gedeelte de cijfers: wat er aan grondstoffen wordt ingevoerd en uitgevoerd moet exact met elkaar in balans zijn. Ik geef leiding aan een vast team van 35 mannen en vrouwen, aangevuld met zo’n 20 flexmedewerkers in de vakanties en op zaterdagen.’

Op wat voor moment in je leven kwam je in aanraking met circulariteit of duurzaamheid?
‘Dat ik bij ROVA ging werken kwam destijds niet voort uit een bewuste passie voor circulariteit: het was gewoon een kans die voorbijkwam. Inmiddels is het wel echt een passie geworden. Doordat we bij ROVA op de werkvloer altijd kunnen meedenken, oplossingen kunnen aandragen en uitdagingen niet uit de weg gaan, ben ik steeds meer circulair gaan denken. En het is een fijne werkomgeving, de verbondenheid is groot. Toen mijn vader vorig jaar overleed, kwamen mijn manager en een collega op condoleance, ik woon in Emmercompascuum. Mijn manager zei: “Je moet wel verrekte veel van ROVA houden als je er elke dag zo’n eind voor wilt rijden.” Dat klopt.

Met welke projecten ben je zoal bezig?
‘We zijn met verschillende concrete projecten bezig. Een paar voorbeelden:

  • Meubels (IKEA en Kringloop): IKEA wilde meubels retour nemen na een proef in Arnhem. WaardeRing vroeg mij hoe we dit konden aanpakken. In Zwolle had ik te weinig ruimte, maar op locatie Bovenveld kan het wel, dat is precies tussen de IKEA-vestigingen in Hengelo en Zwolle in. IKEA plaatst een opslagcontainer en zo krijgen meubels later weer een tweede leven als refurbished meubel in de winkel.
  • Reiskoffers inzamelen: In Zwolle starten we een project voor het inzamelen van reiskoffers. Deze worden volledig gedemonteerd door sociaal werkbedrijf Tiem, of aangeboden bij de kringloop. Ik gebruik hiervoor een oude matrasrolcontainer om de koffers efficiënt te stapelen en te vervoeren, wat nauwelijks extra ruimte inneemt.
  • Fietsen en onderdelen: Roestug wil oude fietsen en onderdelen ontvangen. Dat begon met een vraag om oude binnenbanden in te zamelen met de GRIP-wagen, wat we simpel hebben opgelost met een haakje aan de wand. Toen ze ook om oude fietszadels vroegen, heb ik bij het magazijn een dopsleutelsetje geregeld zodat mijn team op locatie makkelijk zadels kan demonteren. We starten hiervoor een pilot in Zwolle.
  • Laminaat en hout: In Zwolle zamelen we laminaat nu als proef apart in. En we kijken continu wat we kunnen doen met de stroom hout die binnenkomt.’

Hoe krijg je jouw medewerkers mee in deze circulaire veranderingen?
‘Wanneer er een nieuw initiatief komt, hoor ik op de werkvloer vaak: “André, dat gaat niet, we hebben geen ruimte.” Dan ga ik het gesprek aan en leg ik ze uit hoe het werkt in de circulaire economie. Dat spullen en materialen worden hergebruikt en waarom. Dat mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt hier volop aan meewerken en zinvol bezig zijn. In plaats van spullen onachtzaam in de container voor grofvuil te gooien, kijken ze er nu extra goed naar om te zien of het nog geschikt is voor hergebruik. Je moet mensen enthousiast maken. Het kost aandacht, tijd en energie, maar je krijgt er iets moois voor terug.’

Wat vind je een grote uitdaging bij circulariteit?
‘Soms willen initiatiefnemers heel kleinschalige projecten opstarten met specifieke eisen, zoals alleen massief eiken- of hardhouten tafelbladen, of heel specifiek aardewerk. Initiatiefnemers praten over vijftig tot honderd kilo, terwijl ik denk in bulk en tonnen. Ik geef dan aan dat ze voor zulke kleinschalige inzamelacties beter direct samenwerking met een kringloopbedrijf kunnen zoeken in plaats van met een afvalinzamelaar. Ik wil in mogelijkheden denken, maar als het qua ruimte of haalbaarheid niet kan, moet ik ook nee durven zeggen.’

Als je een wet of regel mocht veranderen, wat zou je dan het eerst aanpakken?
‘Ik verbaas me erover dat er geen duidelijk, centraal landelijk acceptatiebeleid is. De Rijksoverheid stelt dat gemeenten afval moeten inzamelen en hoe ze dat dan doen, mogen ze zelf bepalen. Daardoor is het inzamelingsbeleid overal anders. Sommige gemeenten stappen bijvoorbeeld nu weer af van voorscheiding en kiezen voor nascheiding. Maar dan haal je er lang niet alle grondstoffen uit en verdwijnt weer een enorme hoeveelheid bruikbare grondstof in de oven, wat haaks staat op CO2-reductie. Er zou één landelijk vastgesteld acceptatie- en scheidingsbeleid voor grondstoffen en afval moeten komen, gericht op maximale bronscheiding en het behoud van hoogwaardige grondstoffen.’

Wie of wat inspireert je het meest?
‘De mensen om mij heen en de betrokkenheid van mijn collega’s. Samen dragen we echt een steentje bij aan afvalreductie. Daarnaast inspireert de transformatie van de locaties mij. Het mooiste voorbeeld is de oude stortplaats Collendoorn een paar kilometer verderop: daar liggen nu wandelpaden op en zien we reeën en roodborstjes: ons ROVA-logo! Een roodborstje geeft aan dat de leefomgeving schoon is. Ik hoop van harte dat voormalige stortplaats Bovenveld straks ook een tweede leven krijgt in de samenleving, als wandelgebied of mountainbikeroute.’

Waarvan bloeit jouw hart op?
‘Op persoonlijk vlak bloeit mijn hart op van mijn tweelingdochters van twintig. Ze doen allebei vakantiewerk bij ROVA. De een zit op de weegbrug en loopt soms mee als belader voor de inzamelroutes. De ander is een buitenmens en werkt mee op de achterlader, zijlader of het milieubrengstation. In het begin was ik bang dat men hen zou zien als “de dochters van de teamleider”, maar ze hebben helemaal hun eigen plekje gevonden in de organisatie. Ja, dat vind ik wel mooi!’

Wat is je ultieme circulaire droom?
‘Een droom van nul procent afval is een utopie, dat ga je niet halen. Mijn droom is dat er echt meer bewustwording ontstaat in de maatschappij. In stedelijk gebied zie je veel zwerfvuil en illegale dumpingen. Dat heeft te maken met mentaliteit, opvoeding en omzien naar je leefomgeving. Mijn droom is dat ook de grote steden echt schoon worden.’

Wat levert circulariteit volgens jou op? Waarom doe je het?
‘Het levert behoud van onze leefomgeving en waardevolle grondstoffen op. Maar minstens zo belangrijk is de sociale winst: door circulaire projecten en samenwerkingen krijgen mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt waardevol werk en een plek waarin ze zich nuttig voelen. En voor mijn eigen team levert het een hele nieuwe, bewuste blik op spullen en afval op.’

Wat vind je van WaardeRing?
‘In het begin was ik best sceptisch en terughoudend. Daar heb je weer zo’n initiatief, dacht ik. Als teamleider logistiek moet ik beoordelen of een project organisatorisch en qua ruimte haalbaar is. In het allereerste begin hebben we daar best pittige discussies over gehad, bijvoorbeeld over de schaal van projecten. Maar mijn mening is inmiddels compleet omgedraaid: ik vind WaardeRing een prachtig en onmisbaar netwerk. Het brengt partijen bij elkaar die elkaar anders niet snel zouden vinden. Doordat we open en eerlijk met elkaar communiceren, kunnen we echte oplossingen vinden voor de regio. Locatie Zwolle groeit hard en is eigenlijk uit haar jasje gegroeid. Er liggen plannen voor een nieuwe milieustraat, maar die is er nog niet. Als een project in Zwolle niet past vanwege ruimtegebrek, kijken we nu naar mogelijkheden op de andere locaties in mijn regio, zoals milieubrengstation Bovenveld in Rheezerveen/Hardenberg of het milieubrengstation in Havelte/Westerveld. Ik zet me er nu vol voor in. Het werkt het beste als je elkaar serieus neemt, open bent over wat wel en wat niet kan, en zo samen zoekt naar de beste plek voor een initiatief.’

Heb je een circulaire tip?
‘Heel praktisch: veel mensen twijfelen nog over wat er in de pmd-container mag. Mijn simpelste vuistregel is: vrijwel alle verpakkingen van spullen die je in de supermarkt koopt, mogen bij het pmd (behalve krimp- of wikkelfolie). En vergeet niet dat regels soms veranderen: spuitbussen mogen bijvoorbeeld tegenwoordig ook bij het pmd. En in het algemeen: denk gewoon twee of drie keer na voordat je iets weggooit. Vraag je af óf je het wel moet weggooien, wáár je het dan weggooit en of je het niet opnieuw kunt aanbieden bij een kringloop of op Marktplaats. De bewustwording groeit gelukkig.’

Op de hoogte blijven van het laatste circulaire WaardeRing-nieuws?

Meld je aan om elke maand de WaardeWijzer te ontvangen: